آشنایی با داروهای دوپینگی و تمایز آن ها از مکمل های سالم

در سالهای اخیر ، همگام با پیشرفت دانش پزشکی وداروسازی، متاسفانه عده ای با اهداف سودجویانه ، استفاده نابجا از برخی داروها را درجامعه اشاعه می نمایند . یکی از عرصه های این سود جویی کاربرد غیر اصولی داروها در ورزش وترویج آن بوده است که اهداف اقتصادی، اجتماعی وحتی سیاسی در ورای این موارد استفاده نابجا وجود دارد. موارد فراوان عوارض زیانبار و گسترده جسمی وروحی و موارد مرگ ومیر ناشی از ارتکاب به دوپینگ، حاکی از گسترش تکان دهنده این ضد ارزش در صحنه ورزش می‌باشد.

با در نظر گرفتن ایجاد عوارض جبران ناپذیرکه دوپینگ بر روح و جسم ورزشکاران دارد، باید در تمایز دادن مکمل های مناسب از داروهای غیرمجاز و دوپینگی دقت بیشتری به عمل آید و محصولاتی انتخاب شوند که در مورد ترکیبات و سالم بودن آن ها اطمینان داشته باشیم.

دوپینگ به دلایل زیر ممنوع شناخته شده است :
۱- دلایل فیزیکی : کاربرد برخی داروها مجموعه ای از اثرات جانبی ناخواسته و زیانبار را بر بدن فرد برجای می‌گذارند که می توانند در پاره ای از موارد برگشت ناپذیر باشند و صدمات جبران ناپذیری را برسلامت ورزشکار وارد نمایند .
۲- دلایل اخلاقی : دوپینگ با اهداف انسانی ورزش که سالم سازی جسم وروان می باشد منافات دارد . از طرف دیگر این پدیده زمینه ای را برای کشانده شدن جوانان ورزشکار به سوی اعتیاد به این مواد فراهم می آورد.
۳- دلایل قانونی : دوپینگ بدلیل ایجاد برتری غیر منصفانه در صحنه ورزش، بر خلاف مقررات سازمان های اجرایی ورزش می باشد وارتکاب به آن، جرم شناخته می شود.

سه گروه از داروهایی که در ورزشکاران به عنوان دوپینگ استفاده می شوند شامل موارد زیر است:
۱- داروهای نیروزا :که توسط ورزشکار به طور آگاهانه برای افزایش کارآیی ورزشی مورد استفاده قرار می گیرد. مانند استروئیدهای آنا بولیک که در شماره قبل توضیحاتی در مورد تاثیرات این مواد ذکر شد.

۲- داروهای درمانی : که توسط ورزشکار یا پزشک معالج وی بطور آگاهانه ویا ناآگاهانه در قالب نسخه های درمانی مورد استفاده واقع می شوند، طبق مقررات، برخی از این داروها نظیر داروهای ضد احتقان، مواد سمپاتیک، داروهای ضد اسهال وکورتیکواستروئیدهای موضعی، در صورتی که مصرف آن ها قبل از مسابقه توسط پزشک تیم به اطلاع کمیته برگزار کننده رسیده باشد، مجاز شمرده می شوند.

۳- داروهای نشئه آور : که برای ایجاد حالت خوشی کاذب و عدم احساس خستگی و تنش های روحی توسط ورزشکار مصرف می شوند.
مصرف پنج گروه از این داروها توسط ورزشکاران در مسابقات ورزشی ممنوع می باشد که عبارتند از:
الف) داروهای محرک دستگاه عصبی مرکزی؛ مانند آمفتامین، کوکائین، افدرین، پسودو افدرین، فنیل پروپانول آمین.
ب) داروهای مخدر؛ مانند هروئین، مورفین، متادون.
ج) استروئیدهای آنابولیک؛ نظیر ناندرولون، تستوسترون، اکسی متولون، استانوزولول.
د) داروهای ادرارآور(مدر)؛مانند فوروسماید، تیازید، اسپیرونالاکتون،
ه) هورمونهای پپتیدی و گلیکوپروتئینی و آنالوگهای آنها؛ مانند هورمون رشد، اریتروپویتین و …

داروهایی که در ورزش مورد استفاده نابجا قرار می گیرند اغلب شامل ترکیبات کوکائین ، آمفتامین، کافئین وپروپانول آمین هستند. این محرکهای سیستم اعصاب مرکزی، توسط ورزشکاران برای افزایش میزان انرژی، دقت وتمرکز حواس، تحریک رفتاری وبالابردن سطح هوشیاری استفاده می شوند .

این داروها در حدود ۲۰ درصد از مجموع سوء‌ استفاده های دارویی را به خود اختصاص می دهند.
کوکائین از برگ های یک گیاه بومی به نام” اریتروکسیلون کوکا” در کشور پرو به دست می آید. کوکائین برای اولین بار توسط فروید جهت درمان دسته ای از اختلالات عصبی مانند افسردگی و وسیله ای برای افزایش قدرت، انرژی و شهامت به کار می رفت، اما بدلیل بروز عوارض جانبی خطرناک وکشف داروهای جدیدتر با خصوصیات برتر، بزودی کنار گذاشته شد. کوکائین، ابتدا ایجاد حالت سرخوشی ونشئه کرده و پس از آن حالت نا امیدی ایجاد می نماید. از عوارض جانبی کوکائین می توان به کاهش هماهنگی حرکات، هیجان، بی خوابی، بی قراری، اضطراب، جنون، سکته های قلبی و نا رسایی احتقانی قلب اشاره کرد.

کوکائین مستقیما روی منطقه ای از مغز به نام هیپوتالاموس جانبی که پشت گوش قراردارد تاثیر می کند. این بخش از مغز مسئول انتقال احساس لذت و آرامش است. زمانی که یکی از اعصاب این منطقه تحت تاثیر کوکائین قرار می گیرد، یک ناقل عصبی به نام دوپامین ترشح می شود که باعث ایجاد ارتباط بین اعصاب و بروز احساس لذت و سرخوشی می شود ولی این احساسات پس از جذب دوپامین از بین می روند.

برخی ورزشکاران معتقدند با مصرف کوکائین می توانند در اجرای حرکات ورزشی خود موفق تر عمل کنند یا حداقل این ماده می تواند در آن ها آرامش و اعتماد به نفس ایجاد کند. این افراد باید بدانندکه بدن انسان به سرعت به کوکائین عادت می کند و فرد باید هر روز مقدار مصرف خود را افزایش دهد و این امردر نهایت منجر به نابودی سریعتر افراد خواهد شد.
به عنوان نمونه مرگ «‌لین بیاس» ستاره بسکتبال دانشگاه مریلند آمریکا و « دان راجرز» فوتبالیست آمریکایی در سال ۱۹۸۶ بر اثر اسیدوز ناشی از مصرف کوکائین بوده است.
آمفتامین ها گروه دیگری از این دسته داروها هستند. سرآغاز دوپینگ در ورزشهای نوین با این داروها بوده است. این داروها در ابتدا برای کاهش وزن استفاده می شدند ولی مصرف آن ها به علت عوارض جانبی زیادی که بر جا می گذاشتند قطع شد. این داروها توسط ورزشکاران جهت کاهش احساس خستگی، افزایش سرعت عکس العمل به عوامل محیطی، تمرکز حواس، حالت تهاجمی وبالاخره کاهش وزن استفاده می شوند. بدلیل عدم احساس خستگی توسط ورزشکاران این خطر وجود دارد که این افراد ساعتهای متمادی به فعالیت بدنی ادامه داده و عوارض جبران ناپذیری به بدن آنان وارد آید. افزایش سرعت ضربان قلب، افزایش فشارخون، تپش قلب، خشکی دهان، تاری دید، لرزش بدن، تشنج، توهم، خشونت و مرگ از اثرات ناخواسته این داروها هستند. مرگ «‌کورت انمارجانسون » دوچرخه سوار دانمارکی در المپیک ۱۹۶۰ رم در اثر مصرف آمفتامین بوده است.

فنیل پروپانول آمین، محرک دیگر سیستم اعصاب مرکزی است که درداروهای ضد سرما خوردگی جهت رفع احتقان وآبریزش دستگاه تنفسی فوقانی استفاده می شود.

این دارو ، به دلیل بروز اثرات سمی که مصرف مقادیر بالای آن دارد کمتر توسط ورزشکاران استفاده شده است . از عوارض جانبی این دارو می توان به افزایش فشار خون، حملات صرعی ،آریتمی قلبی وحتی افزایش احتمال سکته قلبی اشاره نمود .
داروی دیگرمحرک سیستم اعصاب مرکزی، کافئین است. کافئین ماده ای از گروه« متیل گزانتین ها» می باشد که درچای وقهوه به فراوانی وجود دارد. این دارو، علاوه بر خصوصیات کلی تحریک سیستم اعصاب مرکزی به دلیل تاثیری که در افزایش مصرف اسیدهای چرب در چرخه های تولید انرژی در بدن دارد،می تواند انرژی زا هم باشد. کافئین در ترکیب برخی از داروهای مسکن و ضد سرماخوردگی نیز وجود دارد .
در ورزشهای استقامتی، برخی از ورزشکاران از این دارو استفاده می کنند. از عوارض ناخواسته این دارو خاصیت مدری، آریتمی قلب و برهم زدن وضعیت خواب و بیداری را می توان نام برد. به دلیل وجود کافئین در ترکیب نوشیدنی های معمولی، وجود مقادیر بالاتر از ۱۲ میکروگرم بر میلی لیتر کافئین در ادرار میزانی است که به عنوان دوپینگ منظور می شود،

داروهای مدّر یا دیورتیک ها: این داروها شامل دسته گسترده ای از ترکیبات شیمیایی با اثر مشترک افزایش میزان دفع ادرار می باشند. داروهای مدر در مواردی نظیر گلوکوم ، قلیایی کردن ادرار ، آلکالوزمتابولیک، کوه گرفتگی حاد، ادم حاد ریوی ، افزایش کلسیم خون ، مسمومیت با یونهای مختلف ، نارسایی حاد کلیوی، افزایش اسید اوریک خون، فشار خون بالا، نارسایی احتقانی قلبی ودیابت نوع دو کاربرد درمانی دارند.

ورزشکاران برای آنکه در حین مسابقات دچار تکرر ادرار نشوند از این مواد استفاده میکنند، همچنین افرادی که بدنسازی کار میکنند برای کم کردن وزن خود درست قبل از مسابقات این مواد را به کار میبرند تا عضلاتشان به صورت برجسته ظاهر شود.

موارد استفاده این داروها در ورزشهایی مثل اسبسواری و بوکس که وزن ورزشکار میبایست در حد مشخصی باشد نیز دیده میشود . همچنین وقتی ورزشکاران میخواهند آثار مواد نیروزا را از بدن خود پاک کنند از مدرها استفاده میکنند چرا که باقی مانده مواد نیروزا در ادرار قابل رؤیت میباشد. عوارض جانبی این داروها شامل به هم خوردن تعادل آب والکترولیتهای بدن، مشکلات قلبی، عروقی، عصبی و متابولیک می باشد.

منبع : پی ان سی اسپرت

۰ دیدگاه

پیام بگذارید.

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.